Sinh thiết không chỉ dành cho ung thư, và các kỹ thuật bổ trợ cũng vậy.
Trong bệnh thận
- Sinh thiết thận là thủ thuật thường quy trong nhiều bệnh
- Xác định loại lắng đọng miễn dịch
- Phân loại bệnh cầu thận
- Quyết định hướng điều trị
- Không phân loại được thì khó điều trị đúng
Với bệnh thận, chẩn đoán mô học quyết định gần như toàn bộ hướng điều trị.
Về miễn dịch huỳnh quang
- Kỹ thuật tương tự nhưng dùng chất phát huỳnh quang
- Xem dưới kính hiển vi huỳnh quang
- Thường dùng trong bệnh thận và bệnh da
- Có thể cần mẫu tươi
- Phải chuẩn bị từ lúc lấy mẫu
Đây là lý do sinh thiết thận thường được chia mẫu ngay tại chỗ.
Trong bệnh gan
- Xác định loại viêm gan
- Phát hiện virus trong mô
- Đánh giá lắng đọng bất thường
- Phân biệt các nguyên nhân gây bệnh gan
- Kết hợp với xét nghiệm máu
Mô học gan cho thông tin mà xét nghiệm máu không cho được.
Trong bệnh da
- Phân biệt các bệnh da tự miễn
- Xác định kiểu lắng đọng
- Phân biệt các loại phát ban
- Chẩn đoán một số bệnh hiếm
- Sinh thiết da đơn giản và nhanh
Sinh thiết da là một trong những thủ thuật ít xâm lấn nhất mà cho nhiều thông tin.
Trong bệnh tự miễn
- Phát hiện lắng đọng phức hợp miễn dịch
- Xác định kiểu phân bố
- Giúp phân loại bệnh
- Hỗ trợ chẩn đoán khi lâm sàng chưa rõ
- Kết hợp với xét nghiệm kháng thể trong máu
Mô học và xét nghiệm máu bổ sung cho nhau trong nhóm bệnh này.
Trong nhiễm trùng
- Phát hiện virus trong mô
- Phát hiện một số vi sinh vật
- Hữu ích khi nuôi cấy âm tính
- Hữu ích ở người suy giảm miễn dịch
- Kết hợp với các phương pháp khác
Ở người suy giảm miễn dịch, tìm tác nhân trong mô đôi khi là cách duy nhất.
Sau ghép tạng
- Sinh thiết tạng ghép để đánh giá
- Phát hiện dấu hiệu thải ghép
- Phân loại kiểu thải ghép
- Quyết định điều chỉnh thuốc
- Có thể làm định kỳ theo chương trình
Phân biệt kiểu thải ghép quyết định cách điều chỉnh thuốc chống thải.
Trong bệnh đường tiêu hoá
- Phân biệt các bệnh viêm ruột
- Chẩn đoán bệnh dạ dày
- Phát hiện một số nhiễm trùng
- Đánh giá đáp ứng điều trị
- Sinh thiết qua nội soi thuận tiện
Nội soi có lấy mẫu cho phép đánh giá cả hình ảnh lẫn mô học cùng lúc.
Trong bệnh cơ và thần kinh
- Sinh thiết cơ trong một số bệnh
- Sinh thiết thần kinh ngoại biên
- Xác định loại bệnh cơ
- Cần kỹ thuật bảo quản đặc biệt
- Thường làm ở trung tâm chuyên sâu
Sinh thiết cơ thường cần mẫu tươi đông lạnh nên phải chuẩn bị kỹ.
Vì sao cần chuẩn bị riêng
- Nhiều xét nghiệm cần mẫu tươi
- Không làm được trên mô đã cố định thường
- Phải chia mẫu ngay tại chỗ
- Phải biết trước sẽ làm gì
- Lên kế hoạch trước khi lấy mẫu
Không chuẩn bị trước thì mẫu đã cố định hết và không quay lại được.
Về sinh thiết thận cụ thể
- Thường chia thành nhiều phần
- Một phần cho mô học thường
- Một phần cho miễn dịch huỳnh quang
- Một phần cho kính hiển vi điện tử
- Cần đủ cầu thận trong mẫu
- Đây là lý do quy trình phức tạp
Mẫu thận không đủ số cầu thận thì không kết luận được.
Về kính hiển vi điện tử
- Phóng đại cao hơn nhiều
- Thấy được cấu trúc siêu vi
- Quan trọng trong bệnh thận
- Cần mẫu bảo quản riêng
- Chỉ có ở một số trung tâm
Với nhiều bệnh cầu thận, đây là kỹ thuật không thể thiếu.
Trong bệnh phổi mô kẽ
- Sinh thiết phổi trong một số trường hợp
- Phân loại các bệnh phổi mô kẽ
- Ảnh hưởng tới lựa chọn điều trị
- Thường cần hội chẩn đa chuyên khoa
- Kết hợp với hình ảnh và lâm sàng
Với nhóm bệnh này, chẩn đoán gần như luôn là kết quả của hội chẩn nhiều chuyên khoa.
Người bệnh nên biết gì
- Sinh thiết không đồng nghĩa với nghi ung thư
- Nhiều bệnh cần mô học để chẩn đoán
- Hỏi vì sao cần sinh thiết
- Hỏi sẽ làm những xét nghiệm gì
- Hỏi thời gian có kết quả
Nhiều người hoảng khi nghe đề nghị sinh thiết mà thực ra đang tìm bệnh khác.
Về thời gian có kết quả
- Một số xét nghiệm cần kỹ thuật đặc biệt
- Có thể phải gửi tới trung tâm khác
- Kính hiển vi điện tử mất nhiều thời gian hơn
- Hỏi trước về thời gian dự kiến
- Kết quả có thể ra thành nhiều phần
Với sinh thiết thận, các phần kết quả thường ra không cùng lúc.
Cách nghĩ thực tế
- Sinh thiết không chỉ dành cho ung thư
- Nhiều bệnh cần mô học để phân loại
- Một số xét nghiệm cần mẫu tươi
- Phải lên kế hoạch trước khi lấy mẫu
- Hỏi rõ vì sao cần sinh thiết
Nội dung này mang tính thông tin chung; chỉ định sinh thiết do bác sĩ đưa ra.
Câu hỏi thường gặp
Hoá mô miễn dịch chỉ dùng cho ung thư phải không?
Không. Nó còn dùng trong chẩn đoán bệnh thận, bệnh gan, bệnh da, bệnh tự miễn, xác định nhiễm trùng và theo dõi sau ghép tạng.
Trong bệnh thận dùng để làm gì?
Để xác định loại lắng đọng miễn dịch trong cầu thận, giúp phân loại bệnh cầu thận và quyết định hướng điều trị.
Có dùng để tìm vi sinh vật không?
Có. Một số dấu ấn giúp phát hiện virus hoặc vi sinh vật trong mô khi các phương pháp khác không rõ.
Sau ghép tạng thì dùng thế nào?
Để đánh giá dấu hiệu thải ghép trong mẫu sinh thiết tạng ghép, giúp quyết định điều chỉnh thuốc chống thải.