Những rủi ro có thật của sinh thiết

Hiểu rõ rủi ro giúp nhận ra sớm khi có vấn đề, chứ không phải để né tránh thủ thuật.

Nguyên tắc chung

• Mọi thủ thuật đều có rủi ro
• Phần lớn biến chứng nhẹ và tự khỏi
• Biến chứng nghiêm trọng ít gặp
• Nguy cơ khác nhau theo vị trí
• Cân nhắc với lợi ích của việc có chẩn đoán

Không có chẩn đoán chính xác cũng là một rủi ro, thường lớn hơn.

Chảy máu

• Là biến chứng thường gặp nhất
• Phần lớn nhẹ và tự cầm
• Bầm tím tại chỗ là bình thường
• Nguy cơ tăng ở người dùng thuốc chống đông
• Nguy cơ tăng với cơ quan giàu mạch máu
• Chảy máu nhiều cần xử trí

Gan và thận là những cơ quan có nguy cơ chảy máu cao hơn.

Nhiễm trùng

• Ít gặp nếu làm đúng quy trình vô khuẩn
• Dấu hiệu là sốt và sưng đỏ tại chỗ
• Xuất hiện sau vài ngày
• Cần điều trị nếu xảy ra
• Giữ vết chọc sạch và khô giúp phòng ngừa

Sốt xuất hiện vài ngày sau thủ thuật luôn cần được đánh giá.

Đau

• Đau nhẹ sau thủ thuật là bình thường
• Thường giảm dần trong vài ngày
• Dùng thuốc giảm đau theo chỉ định
• Đau tăng dần là bất thường
• Đau dữ dội cần báo ngay

Đau tăng dần thay vì giảm là dấu hiệu ngược với diễn tiến bình thường.

Tràn khí màng phổi

• Nguy cơ đặc thù của sinh thiết phổi
• Kim đi qua màng phổi làm khí lọt vào
• Phần lớn nhẹ và tự hồi phục
• Một số trường hợp cần dẫn lưu
• Đây là lý do chụp kiểm tra sau thủ thuật
• Khó thở là dấu hiệu chính

Khó thở sau sinh thiết phổi là dấu hiệu cần báo ngay lập tức.

Nguy cơ theo vị trí

• Da và mô nông thường nguy cơ thấp
• Gan và thận nguy cơ chảy máu cao hơn
• Phổi có nguy cơ tràn khí
• Vị trí gần mạch lớn nguy cơ cao hơn
• Bác sĩ chọn đường vào an toàn nhất

Phần lớn thời gian chuẩn bị dành cho việc chọn đường vào an toàn.

Về tổn thương cấu trúc lân cận

• Hiếm khi xảy ra
• Hướng dẫn hình ảnh giảm nguy cơ rất nhiều
• Tuỳ vị trí mà cấu trúc lân cận khác nhau
• Bác sĩ đánh giá trước
• Là một lý do cần hướng dẫn hình ảnh

Đây là lý do sinh thiết mù không còn được ưa chuộng ở nhiều vị trí.

Về nguy cơ gây mê

• Áp dụng với thủ thuật cần gây mê
• Đánh giá trước bởi bác sĩ gây mê
• Nguy cơ tăng ở người có bệnh nền
• Báo đầy đủ tiền sử
• Hỏi về lựa chọn thay thế nếu lo ngại

Buổi khám tiền mê là dịp để nêu mọi lo ngại về gây mê.

Phản ứng với thuốc cản quang

• Áp dụng khi dùng thuốc cản quang
• Báo nếu từng dị ứng
• Báo nếu có bệnh thận
• Có biện pháp dự phòng cho người nguy cơ
• Phản ứng nặng hiếm gặp

Tiền sử dị ứng với thuốc cản quang là thông tin phải báo mỗi lần.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Chảy máu không cầm
• Đau tăng dần
• Sốt
• Khó thở
• Đau ngực
• Sưng nhiều tại chỗ
• Chóng mặt hoặc mệt lả

Biết trước danh sách này giúp phản ứng nhanh khi có vấn đề.

Theo dõi sau thủ thuật

• Nghỉ theo hướng dẫn
• Hạn chế vận động trong khoảng được dặn
• Giữ vết chọc sạch khô
• Theo dõi dấu hiệu bất thường
• Biết số điện thoại liên hệ
• Có người bên cạnh trong ngày đầu

Biết gọi ai khi có chuyện là điều nên hỏi trước khi rời cơ sở y tế.

Về việc hạn chế vận động

• Thời gian tuỳ vị trí và kỹ thuật
• Tránh nâng vật nặng
• Tránh vận động mạnh
• Hỏi rõ được làm gì và không được làm gì
• Không tự ý bỏ qua hướng dẫn

Nâng vật nặng quá sớm là nguyên nhân chảy máu muộn khá thường gặp.

Cân nhắc rủi ro và lợi ích

• Không có chẩn đoán cũng là rủi ro
• Điều trị sai hướng gây hại lớn
• Trì hoãn làm bệnh tiến triển
• Phần lớn biến chứng nhẹ
• Trao đổi lo ngại với bác sĩ

So sánh rủi ro của việc làm với rủi ro của việc không làm mới là cách cân nhắc đúng.

Khi lo ngại quá mức

• Nói rõ lo ngại cụ thể
• Hỏi về xác suất thực tế
• Hỏi về biện pháp giảm nguy cơ
• Hỏi về lựa chọn thay thế
• Xin ý kiến thứ hai nếu cần

Con số xác suất thực tế thường thấp hơn nhiều so với hình dung.

Cách nghĩ thực tế

• Phần lớn biến chứng nhẹ và tự khỏi
• Nguy cơ khác nhau theo vị trí
• Đau tăng dần là dấu hiệu bất thường
• Biết dấu hiệu cần báo ngay
• Không có chẩn đoán cũng là rủi ro

Nội dung này mang tính thông tin chung; nguy cơ cụ thể do bác sĩ đánh giá.

Câu hỏi thường gặp