Sinh thiết dưới hướng dẫn hình ảnh

Lấy mẫu sai vị trí cho kết quả âm tính giả, và điều đó nguy hiểm hơn là không làm gì.

Vì sao cần hướng dẫn hình ảnh

• Đảm bảo kim vào đúng tổn thương
• Tránh mạch máu và cấu trúc quan trọng
• Lấy mẫu từ vùng có giá trị chẩn đoán
• Giảm số lần phải chọc
• Tăng độ an toàn

Tổn thương nhỏ hoặc nằm sâu gần như không thể lấy chính xác nếu không có hình ảnh.

Siêu âm hướng dẫn

• Thấy được kim theo thời gian thực
• Không dùng tia xạ
• Tiện và nhanh
• Phù hợp với nhiều vị trí nông
• Dùng cho tuyến giáp, vú, hạch, gan và nhiều cơ quan khác

Thấy kim di chuyển theo thời gian thực là ưu điểm lớn nhất của siêu âm.

Chụp cắt lớp hướng dẫn

• Dùng cho tổn thương sâu
• Dùng khi siêu âm không thấy được
• Thấy rõ cấu trúc xung quanh
• Phù hợp với phổi, xương, ổ bụng sâu
• Có tia xạ
• Cần định vị từng bước

Với tổn thương trong phổi thì đây thường là lựa chọn chính.

Cộng hưởng từ hướng dẫn

• Dùng trong một số tình huống đặc biệt
• Khi tổn thương chỉ thấy được trên cộng hưởng từ
• Cần thiết bị chuyên biệt
• Không phải nơi nào cũng có
• Thời gian thường lâu hơn

Đây là lựa chọn cho những trường hợp mà các phương tiện khác không thấy được tổn thương.

Định vị trước phẫu thuật

• Đánh dấu vị trí tổn thương trước mổ
• Giúp phẫu thuật viên tìm đúng chỗ
• Dùng khi tổn thương không sờ thấy
• Có nhiều phương pháp đánh dấu
• Làm ngay trước ca mổ

Với tổn thương nhỏ không sờ được, bước đánh dấu là điều kiện để mổ chính xác.

Chuẩn bị trước thủ thuật

• Nói rõ thuốc đang dùng
• Đặc biệt là thuốc chống đông
• Có thể cần ngừng một số thuốc trước
• Có thể cần xét nghiệm đông máu
• Có thể cần nhịn ăn tuỳ trường hợp
• Hỏi rõ hướng dẫn chuẩn bị

Thuốc chống đông là thông tin quan trọng nhất cần nói trước thủ thuật.

Quy trình thực hiện

• Định vị tổn thương bằng hình ảnh
• Xác định đường vào an toàn
• Sát khuẩn và gây tê
• Đưa kim theo hướng dẫn
• Kiểm tra vị trí kim
• Lấy mẫu
• Kiểm tra lại sau khi rút kim

Phần lớn thời gian dành cho việc xác định đường vào an toàn.

Về tư thế khi làm

• Có thể phải nằm ở tư thế nhất định
• Cần giữ yên trong lúc làm
• Có thể được yêu cầu nín thở
• Nói nếu thấy khó chịu
• Cử động có thể làm kim lệch

Giữ yên và làm theo hướng dẫn thở giúp lấy mẫu chính xác hơn.

Theo dõi sau thủ thuật

• Nằm nghỉ một thời gian
• Theo dõi dấu hiệu chảy máu
• Có thể chụp kiểm tra tuỳ vị trí
• Thời gian theo dõi tuỳ nguy cơ
• Được hướng dẫn trước khi về

Với sinh thiết phổi, chụp kiểm tra sau thủ thuật là bước thường quy.

Dấu hiệu cần báo ngay

• Đau tăng dần
• Chảy máu không cầm
• Khó thở
• Sốt
• Sưng nhiều tại chỗ
• Chóng mặt hoặc mệt lả

Khó thở sau sinh thiết phổi là dấu hiệu cần báo ngay lập tức.

Về độ chính xác

• Hướng dẫn hình ảnh tăng độ chính xác nhiều
• Nhưng không tuyệt đối
• Tổn thương nhỏ vẫn khó
• Kết quả không phù hợp với hình ảnh thì cần xem lại
• Có thể cần lấy lại

Khi kết quả mô học không khớp với hình ảnh, bác sĩ thường nghi ngờ lấy trượt.

Về đánh dấu vị trí đã lấy mẫu

• Đôi khi đặt một dấu nhỏ tại chỗ lấy mẫu
• Giúp tìm lại vị trí về sau
• Hữu ích nếu cần mổ sau đó
• Hữu ích để theo dõi trên hình ảnh
• Hỏi bác sĩ nếu có thắc mắc về việc này

Dấu đánh này giúp tìm lại đúng vị trí cũ dù khối u đã thay đổi sau điều trị.

Về số lần lấy mẫu trong một lần thủ thuật

• Thường lấy nhiều mảnh
• Từ các vùng khác nhau của tổn thương
• Tăng khả năng đại diện
• Giảm khả năng lấy trượt
• Không có nghĩa là có vấn đề

Nghe tiếng kim nhiều lần không có nghĩa là lần đầu thất bại.

Khi nào không làm được

• Tổn thương ở vị trí quá nguy hiểm
• Rối loạn đông máu nặng
• Người bệnh không giữ được tư thế
• Tổn thương quá nhỏ để định vị
• Có thể cần phương án khác

Không làm được bằng kim không có nghĩa là không có cách nào khác.

Hỏi gì trước khi làm

• Dùng phương tiện hướng dẫn nào
• Cần chuẩn bị gì
• Có cần ngừng thuốc không
• Thời gian bao lâu
• Có phải nằm lại không
• Khi nào có kết quả

Biết trước mình cần sắp xếp bao nhiêu thời gian giúp chuẩn bị thực tế hơn.

Cách nghĩ thực tế

• Lấy đúng chỗ quan trọng như lấy đủ mẫu
• Mỗi phương tiện hình ảnh có chỉ định riêng
• Nói rõ thuốc chống đông đang dùng
• Giữ yên và làm theo hướng dẫn thở
• Biết dấu hiệu cần báo ngay sau thủ thuật

Nội dung này mang tính thông tin chung; quy trình cụ thể do cơ sở y tế hướng dẫn.

Câu hỏi thường gặp