Sau khi sinh thiết — theo dõi và chăm sóc

Giai đoạn sau thủ thuật ngắn nhưng là lúc cần chú ý nhất.

Ngay sau thủ thuật

• Nghỉ tại cơ sở theo hướng dẫn
• Được theo dõi dấu hiệu sinh tồn
• Có thể chụp kiểm tra tuỳ vị trí
• Không tự ý về sớm
• Nghe kỹ hướng dẫn trước khi về

Thời gian theo dõi tại chỗ được tính theo nguy cơ của từng loại thủ thuật.

Chăm sóc vết chọc

• Giữ sạch và khô
• Thay băng theo hướng dẫn
• Rửa tay trước khi chạm vào
• Không bóc vảy
• Không bôi gì nếu chưa được hướng dẫn
• Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng

Vết chọc nhỏ nhưng vẫn là đường vào cho vi khuẩn.

Về tắm rửa

• Hỏi rõ khi nào được tắm
• Thường giữ khô trong một khoảng ngắn
• Tắm vòi sen thường được phép sớm hơn ngâm
• Thấm khô nhẹ sau khi tắm
• Không ngâm bồn hoặc bơi cho tới khi được phép

Ngâm nước khi vết chọc chưa lành làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Hạn chế vận động

• Thời gian tuỳ vị trí và kỹ thuật
• Tránh nâng vật nặng
• Tránh vận động mạnh
• Tránh thể thao va chạm
• Hỏi rõ được làm gì
• Tăng dần theo hướng dẫn

Chảy máu muộn thường xảy ra khi người bệnh quay lại vận động quá sớm.

Về thuốc giảm đau

• Dùng theo chỉ định
• Một số thuốc ảnh hưởng đông máu
• Hỏi loại nào được dùng
• Không tự mua thuốc giảm đau
• Báo nếu đau không đỡ với thuốc được kê

Không phải thuốc giảm đau nào cũng phù hợp trong vài ngày đầu sau thủ thuật.

Khi nào dùng lại thuốc chống đông

• Theo chỉ định của bác sĩ
• Không tự quyết định
• Thời điểm khác nhau theo thủ thuật
• Hỏi rõ trước khi về
• Ghi lại hướng dẫn

Đây là câu hỏi phải hỏi rõ trước khi rời cơ sở y tế.

Những gì là bình thường

• Đau nhẹ vài ngày
• Bầm tím quanh vết chọc
• Cảm giác căng tức nhẹ
• Một chút dịch thấm băng ngày đầu
• Mệt nhẹ sau an thần

Biết trước những gì là bình thường giúp không lo lắng vô ích.

Những gì cần báo ngay

• Chảy máu thấm ướt băng liên tục
• Đau tăng dần
• Sốt
• Vết chọc sưng đỏ hoặc chảy dịch đục
• Khó thở
• Chóng mặt hoặc mệt lả
• Vùng bầm lan rộng nhanh

Vùng bầm lan rộng nhanh có thể là dấu hiệu chảy máu đang tiếp diễn bên trong.

Theo dõi theo vị trí

• Sinh thiết phổi cần chú ý khó thở
• Sinh thiết gan hoặc thận cần chú ý đau bụng và chóng mặt
• Sinh thiết tiêu hoá cần chú ý phân đen hoặc nôn ra máu
• Hỏi rõ cần theo dõi gì cho vị trí của mình

Hướng dẫn theo dõi khác nhau theo vị trí nên cần hỏi cụ thể.

Về quay lại làm việc

• Thủ thuật nhỏ thường trong ngày hoặc hôm sau
• Công việc nặng cần nghỉ lâu hơn
• Hỏi rõ về trường hợp của mình
• Xin giấy nghỉ nếu cần
• Không cố gắng quá sớm

Người làm công việc nặng cần hỏi cụ thể chứ không áp dụng hướng dẫn chung.

Về ăn uống

• Thường trở lại bình thường sớm
• Theo hướng dẫn nếu có an thần
• Ăn nhẹ trước rồi tăng dần
• Uống đủ nước
• Hỏi nếu làm thủ thuật đường tiêu hoá

Sau nội soi tiêu hoá có lấy mẫu, hướng dẫn ăn uống có thể khác.

Về giai đoạn chờ kết quả

• Thường là giai đoạn căng thẳng nhất
• Biết trước ngày dự kiến có kết quả
• Biết cách nhận kết quả
• Hạn chế tra cứu quá nhiều
• Nói với người thân nếu thấy lo
• Sắp xếp việc gì đó để làm

Biết trước ngày có kết quả giúp giai đoạn chờ dễ chịu hơn nhiều.

Chuẩn bị cho buổi nghe kết quả

• Nhờ người đi cùng
• Mang giấy bút ghi lại
• Chuẩn bị câu hỏi
• Hỏi xin bản sao báo cáo
• Hỏi bước tiếp theo là gì

Người đi cùng nhớ được nhiều thông tin hơn người trực tiếp nghe tin.

Nếu có người chăm sóc

• Cho họ biết dấu hiệu cần chú ý
• Cho họ biết số điện thoại liên hệ
• Cho họ biết vị trí đã lấy mẫu
• Nhờ họ nhắc hạn chế vận động
• Không tự xoay xở một mình trong ngày đầu

Người chăm sóc biết trước dấu hiệu thì phản ứng nhanh hơn nhiều.

Giữ lại giấy tờ

• Bản sao báo cáo giải phẫu bệnh
• Ghi rõ nơi làm và ngày làm
• Ghi mã số mẫu nếu có
• Hữu ích khi cần hội chẩn sau này
• Lưu bản điện tử

Mã số mẫu là thông tin cần thiết nếu về sau muốn mượn khối nến.

Cách nghĩ thực tế

• Giữ vết chọc sạch và khô
• Không vận động mạnh quá sớm
• Hỏi rõ khi nào dùng lại thuốc chống đông
• Biết dấu hiệu cần báo cho vị trí của mình
• Giữ lại bản sao báo cáo và mã số mẫu

Nội dung này mang tính thông tin chung; hướng dẫn cụ thể do cơ sở y tế đưa ra.

Câu hỏi thường gặp