Vì sao cố định mẫu lại quyết định nhiều tới vậy

Đây là bước mà một sai sót nhỏ có thể làm mất vĩnh viễn khả năng làm một số xét nghiệm.

Điều gì xảy ra khi mô rời khỏi cơ thể

• Mất nguồn máu nuôi
• Tế bào bắt đầu tự phân huỷ
• Enzyme trong tế bào phá vỡ cấu trúc
• Quá trình bắt đầu ngay lập tức
• Cố định ngăn quá trình này lại

Mỗi phút trôi qua trước khi cố định đều làm chất lượng mẫu giảm đi.

Khoảng thời gian trước khi cố định

• Càng ngắn càng tốt
• Ảnh hưởng tới chất lượng protein trong mô
• Ảnh hưởng tới vật liệu di truyền
• Quan trọng với xét nghiệm bổ sung
• Là chỉ số chất lượng được theo dõi

Đây là lý do mẫu được cho vào dung dịch ngay tại phòng thủ thuật.

Cố định làm gì

• Liên kết các protein lại với nhau
• Giữ nguyên cấu trúc tế bào
• Ngăn enzyme hoạt động
• Ngăn vi khuẩn phát triển
• Làm mô cứng hơn để xử lý tiếp

Cấu trúc được giữ nguyên là điều kiện để nhìn thấy hình thái thật của tế bào.

Thời gian cố định

• Cần đủ thời gian để thấm hết mô
• Mẫu lớn cần lâu hơn
• Quá ngắn thì phần giữa chưa cố định
• Quá lâu thì ảnh hưởng xét nghiệm sau
• Có khoảng thời gian tối ưu

Có một khoảng tối ưu chứ không phải càng lâu càng tốt.

Khi cố định quá ngắn

• Phần giữa mẫu chưa được cố định
• Mô tiếp tục phân huỷ
• Cấu trúc bị biến dạng
• Khó đọc
• Có thể phải xử lý lại

Mẫu lớn không được cắt nhỏ trước khi cố định là tình huống dễ gặp vấn đề này.

Khi cố định quá lâu

• Protein bị biến đổi nhiều
• Ảnh hưởng tới hoá mô miễn dịch
• Vật liệu di truyền bị đứt gãy
• Xét nghiệm gen khó hoặc không làm được
• Không đảo ngược được

Mẫu để trong dung dịch cố định quá lâu có thể không còn làm xét nghiệm gen được.

Vì sao ảnh hưởng tới xét nghiệm gen

• Xét nghiệm gen cần vật liệu di truyền còn nguyên vẹn
• Cố định làm vật liệu này đứt gãy dần
• Đứt gãy quá nhiều thì không phân tích được
• Đây là giới hạn kỹ thuật thật
• Không phải lỗi của ai

Đây là lý do cần lên kế hoạch xét nghiệm từ trước khi lấy mẫu.

Về mẫu tươi

• Một số xét nghiệm cần mô chưa cố định
• Cần bảo quản riêng
• Phải chuẩn bị trước khi lấy mẫu
• Không làm được nếu đã cố định hết
• Hỏi trước nếu nghi sẽ cần

Không thể quay ngược lại lấy mẫu tươi từ khối nến đã đúc.

Về lượng dung dịch

• Cần đủ nhiều so với kích thước mẫu
• Quá ít thì không cố định đủ
• Mẫu phải ngập hoàn toàn
• Bình chứa phải đủ lớn
• Đây là yếu tố kỹ thuật cơ bản

Mẫu lớn trong lọ nhỏ không đủ dung dịch là sai sót cơ bản mà vẫn xảy ra.

Về nhiệt độ và vận chuyển

• Điều kiện vận chuyển ảnh hưởng tới chất lượng
• Không để mẫu quá lâu ở nhiệt độ cao
• Chuyển tới phòng xét nghiệm sớm
• Có quy trình cho mẫu gửi xa
• Ghi rõ thời gian lấy mẫu

Với mẫu phải gửi đi xa, quy trình vận chuyển cần được chuẩn bị kỹ.

Về dán nhãn

• Nhãn phải rõ và đúng
• Ghi đầy đủ thông tin người bệnh
• Ghi rõ vị trí lấy mẫu
• Nhiều mẫu thì phải ghi riêng từng lọ
• Nhầm nhãn là sai sót nghiêm trọng

Với nhiều mẫu từ nhiều vị trí, việc ghi nhãn đúng là bước then chốt.

Về chất lượng mẫu và kết quả

• Mẫu chất lượng kém cho kết quả kém tin cậy
• Có thể phải ghi chú trong báo cáo
• Có thể không làm được xét nghiệm bổ sung
• Có thể phải lấy lại
• Đây là lý do quy trình chặt chẽ

Báo cáo đôi khi ghi rõ rằng chất lượng mẫu hạn chế việc đánh giá.

Người bệnh có thể hỏi gì

• Có dự kiến làm xét nghiệm gen không
• Nếu có thì mẫu được chuẩn bị thế nào
• Mẫu được gửi đi đâu
• Khối nến lưu ở đâu
• Mã số mẫu là gì

Hỏi về mã số mẫu và nơi lưu là thông tin cần cho mọi việc về sau.

Cách nghĩ thực tế

• Cố định là bước quyết định chất lượng mọi bước sau
• Có khoảng thời gian tối ưu chứ không phải càng lâu càng tốt
• Cố định sai làm mất khả năng xét nghiệm gen
• Xét nghiệm cần mẫu tươi phải chuẩn bị từ trước
• Hỏi mã số mẫu và nơi lưu khối nến

Nội dung này mang tính thông tin chung; quy trình cụ thể do cơ sở xét nghiệm quy định.

Câu hỏi thường gặp