Giai đoạn là cách tóm tắt mức độ lan rộng của bệnh thành một ngôn ngữ chung.
Giai đoạn để làm gì
- Mô tả mức độ lan rộng
- Giúp chọn phác đồ phù hợp
- Giúp ước lượng tiên lượng
- Là ngôn ngữ chung giữa các bác sĩ
- Giúp so sánh giữa các nghiên cứu
Không có ngôn ngữ chung này thì các bác sĩ khó trao đổi về cùng một bệnh.
Ba yếu tố cơ bản
- Kích thước và mức xâm lấn của khối u
- Tình trạng hạch bạch huyết
- Có di căn xa hay không
- Kết hợp ba yếu tố cho ra giai đoạn
- Mỗi loại bệnh có cách phân loại riêng
Cách kết hợp ba yếu tố này khác nhau giữa các loại ung thư.
Thông tin đến từ đâu
- Khám lâm sàng
- Chẩn đoán hình ảnh
- Báo cáo giải phẫu bệnh
- Kết quả phẫu thuật
- Tổng hợp mọi nguồn
Một nguồn duy nhất không đủ để xác định giai đoạn.
Giai đoạn trước và sau phẫu thuật
- Đánh giá trước mổ dựa vào hình ảnh
- Đánh giá sau mổ dựa vào mẫu thật
- Hai con số có thể khác nhau
- Sau mổ thường chính xác hơn
- Kế hoạch có thể điều chỉnh theo
Giai đoạn thay đổi sau mổ là chuyện bình thường chứ không phải sai sót.
Về kích thước khối u
- Đo trên mẫu thật chính xác hơn trên hình ảnh
- Đơn vị thường là milimét hoặc xentimét
- Ngưỡng kích thước ảnh hưởng tới phân giai đoạn
- Một milimét có thể làm đổi nhóm
- Được ghi rõ trong báo cáo
Với một số bệnh, khác biệt vài milimét làm thay đổi cả nhóm giai đoạn.
Về mức độ xâm lấn
- Khối u đã ăn sâu tới lớp nào
- Có vượt ra ngoài cơ quan không
- Có xâm lấn cấu trúc lân cận không
- Quan trọng không kém kích thước
- Chỉ mẫu mô mới xác định chính xác được
Với một số bệnh, mức xâm lấn quan trọng hơn cả kích thước.
Về hạch bạch huyết
- Số hạch được lấy ra
- Số hạch có tế bào ung thư
- Kích thước ổ di căn trong hạch
- Có phá vỡ vỏ hạch không
- Đều được ghi trong báo cáo
- Ảnh hưởng lớn tới quyết định điều trị
Số hạch được lấy đủ hay không cũng ảnh hưởng tới độ tin cậy của đánh giá.
Về di căn xa
- Tế bào ung thư đã tới cơ quan khác
- Xác định bằng hình ảnh hoặc sinh thiết
- Thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận
- Có thì giai đoạn là cao nhất
- Nhưng vẫn có nhiều lựa chọn điều trị
Có di căn không có nghĩa là không còn gì để làm.
Độ mô học
- Khác với giai đoạn
- Mô tả mức độ bất thường của tế bào
- Dựa vào hình thái dưới kính hiển vi
- Thường chia thành các độ
- Là yếu tố tiên lượng độc lập
Giai đoạn nói về mức lan rộng, độ mô học nói về bản chất tế bào.
Diện cắt
- Đã lấy hết chưa
- Khoảng cách tới ranh giới
- Ảnh hưởng tới nguy cơ tái phát tại chỗ
- Quyết định có cần can thiệp thêm
- Ghi rõ trong báo cáo sau mổ
Đây là một trong những thông tin được bác sĩ phẫu thuật quan tâm nhất.
Xâm lấn mạch máu và thần kinh
- Tế bào ung thư trong mạch hoặc quanh dây thần kinh
- Gợi ý khả năng lan đi xa
- Là yếu tố tiên lượng
- Có thể ảnh hưởng tới quyết định điều trị bổ sung
- Được ghi riêng trong báo cáo
Những chi tiết này có thể làm thay đổi quyết định có điều trị bổ sung hay không.
Chỉ số tăng sinh
- Đo tỉ lệ tế bào đang phân chia
- Cao gợi ý bệnh tiến triển nhanh hơn
- Là một yếu tố trong nhiều yếu tố
- Cách đo có thể khác nhau giữa các nơi
- Cần diễn giải trong bối cảnh
Con số này nên được đọc cùng các thông tin khác chứ không đứng riêng.
Vì sao cùng giai đoạn mà khác nhau
- Loại mô học khác nhau
- Độ mô học khác nhau
- Đặc điểm phân tử khác nhau
- Tình trạng sức khoẻ tổng thể khác nhau
- Đáp ứng điều trị khác nhau
Giai đoạn là một phần của bức tranh chứ không phải toàn bộ.
Về số liệu thống kê
- Số liệu mô tả nhóm chứ không phải cá nhân
- Dựa trên dữ liệu của nhiều năm trước
- Điều trị đã tiến bộ từ đó
- Không dự đoán được cho một người cụ thể
- Hỏi bác sĩ về trường hợp của mình
Con số trên mạng thường dựa vào dữ liệu cũ và không tính tới tiến bộ điều trị.
Câu hỏi nên hỏi
- Giai đoạn của tôi là gì
- Dựa vào những thông tin nào
- Điều này ảnh hưởng thế nào tới điều trị
- Có yếu tố nào khác cần cân nhắc không
- Có cần thêm xét nghiệm nào không
Hỏi giai đoạn dựa vào gì giúp hiểu vì sao kế hoạch được lập như vậy.
Cách nghĩ thực tế
- Giai đoạn tổng hợp từ nhiều nguồn
- Có thể thay đổi sau phẫu thuật
- Độ mô học khác với giai đoạn
- Cùng giai đoạn không đồng nghĩa với cùng tiên lượng
- Số liệu thống kê mô tả nhóm chứ không phải cá nhân
Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá giai đoạn phải do bác sĩ thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Giai đoạn bệnh được xác định thế nào?
Bằng cách tổng hợp thông tin từ khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và báo cáo giải phẫu bệnh. Không phải chỉ dựa vào một nguồn duy nhất.
Vì sao giai đoạn có thể thay đổi sau phẫu thuật?
Vì mẫu phẫu thuật cho thông tin chính xác hơn về kích thước thật, mức độ xâm lấn và tình trạng hạch so với đánh giá trước mổ.
Giai đoạn có quyết định tất cả không?
Không. Giai đoạn là yếu tố quan trọng nhưng còn nhiều yếu tố khác như loại mô học, độ mô học, và các dấu ấn phân tử.
Cùng giai đoạn thì tiên lượng giống nhau không?
Không nhất thiết. Hai người cùng giai đoạn có thể có tiên lượng khác nhau do loại bệnh, đặc điểm sinh học và tình trạng sức khoẻ tổng thể.