Khi kết quả không khớp với những gì bác sĩ nghĩ

Khi các mảnh thông tin không khớp nhau, đó là lúc cần dừng lại và xem xét.

Vì sao sự không khớp lại quan trọng

• Có thể là dấu hiệu lấy trượt
• Có thể là dấu hiệu sai sót
• Kết quả âm tính giả nguy hiểm hơn không làm gì
• Vì nó tạo cảm giác an toàn sai
• Cần được xử lý chứ không bỏ qua

Yên tâm dựa trên kết quả sai là tình huống nguy hiểm nhất.

Tình huống điển hình

• Hình ảnh rất nghi ngờ ác tính
• Kết quả mô học là mô bình thường
• Hoặc là tổn thương lành tính không giải thích được
• Bác sĩ sẽ nghi ngờ lấy trượt
• Thường đề nghị bước tiếp theo

Mô bình thường trong mẫu không đồng nghĩa với tổn thương lành tính.

Các nguyên nhân có thể

• Kim không vào đúng tổn thương
• Lấy vào vùng hoại tử
• Lấy vào rìa tổn thương
• Mẫu quá ít
• Nhầm mẫu giữa các người bệnh
• Hình thái khó và bị hiểu khác

Mỗi nguyên nhân dẫn tới một cách xử lý khác nhau.

Bước đầu tiên thường làm

• Xem lại tiêu bản
• Đối chiếu với hình ảnh
• Cắt thêm lát ở mức sâu hơn
• Làm nhuộm bổ sung
• Ít tốn kém và nhanh hơn lấy lại

Cắt thêm lát sâu hơn đôi khi tìm thấy tổn thương mà lát đầu không có.

Hội chẩn tiêu bản

• Gửi cho chuyên gia khác xem
• Ý kiến độc lập
• Hữu ích với hình thái khó
• Là thực hành bình thường
• Có thể thay đổi chẩn đoán

Với hình thái khó, một đôi mắt khác có thể thấy điều mà người đầu bỏ sót.

Khi cần lấy mẫu lại

• Khi nghi lấy trượt
• Khi mẫu không đủ
• Khi xem lại vẫn không giải quyết được
• Có thể đổi kỹ thuật
• Có thể đổi vị trí lấy
• Bác sĩ cân nhắc và giải thích

Lần lấy lại thường được làm khác đi để tăng khả năng trúng.

Khi chọn theo dõi thay vì lấy lại

• Với tổn thương nguy cơ thấp
• Khi lấy lại có nguy cơ cao
• Theo dõi bằng hình ảnh sau một khoảng
• Xem tổn thương có thay đổi không
• Cần tuân thủ chặt lịch theo dõi
• Là chiến lược hợp lệ

Theo dõi chỉ an toàn nếu người bệnh thực sự quay lại đúng hẹn.

Vai trò của người bệnh

• Nói thẳng thắc mắc
• Hỏi vì sao kết quả có vẻ không hợp lý
• Hỏi có cần xem lại không
• Hỏi về kế hoạch theo dõi
• Không tự yên tâm nếu triệu chứng vẫn còn

Triệu chứng vẫn còn sau một kết quả bình thường là lý do chính đáng để hỏi lại.

Khi triệu chứng tiếp tục

• Kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn
• Triệu chứng dai dẳng cần được đánh giá lại
• Quay lại khám
• Không chờ tới lịch hẹn xa
• Nói rõ triệu chứng không đỡ

Đây là tình huống mà kiên trì quay lại khám có thể cứu được nhiều thứ.

Khi hai nơi cho kết quả khác nhau

• Có thể xảy ra với ca khó
• Bác sĩ cân nhắc cả hai
• Có thể cần hội chẩn thêm
• Không có nghĩa là ai đó sai
• Hỏi về ý nghĩa của khác biệt
• Thường ưu tiên ý kiến của trung tâm chuyên sâu

Với ca thực sự khó, khác biệt ý kiến giữa các chuyên gia là chuyện có thật.

Về nhầm mẫu

• Rất hiếm nhưng không phải không thể
• Có hệ thống kiểm tra nhiều lớp
• Khi nghi ngờ có thể yêu cầu kiểm tra
• Có xét nghiệm xác định danh tính mẫu
• Là biện pháp cuối khi cần

Khi kết quả hoàn toàn không thể giải thích được thì đây là khả năng cần loại trừ.

Khi bác sĩ cũng thấy khó hiểu

• Bác sĩ có thể liên hệ trực tiếp với người đọc mẫu
• Trao đổi giữa hai chuyên khoa
• Là thực hành bình thường
• Thường giải quyết được nhiều thắc mắc
• Có thể hỏi bác sĩ đã trao đổi chưa

Một cuộc gọi giữa bác sĩ lâm sàng và bác sĩ giải phẫu bệnh giải quyết được nhiều điều.

Giữ thái độ cân bằng

• Không bỏ qua sự không khớp
• Cũng không hoảng loạn
• Đặt câu hỏi cụ thể
• Yêu cầu kế hoạch rõ ràng
• Theo dõi tới khi có câu trả lời

Có một kế hoạch rõ ràng cho bước tiếp theo là điều quan trọng nhất.

Ghi lại quá trình

• Ghi ngày làm và kết quả từng lần
• Ghi những gì bác sĩ nói
• Ghi kế hoạch theo dõi
• Giữ mọi báo cáo
• Hữu ích nếu phải đổi nơi điều trị

Một dòng thời gian rõ ràng giúp bác sĩ mới hiểu nhanh câu chuyện.

Cách nghĩ thực tế

• Kết quả không khớp cần được xử lý
• Âm tính giả nguy hiểm vì tạo yên tâm sai
• Xem lại tiêu bản là bước đầu thường làm
• Triệu chứng dai dẳng cần được đánh giá lại
• Yêu cầu kế hoạch rõ ràng cho bước tiếp theo

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi quyết định do bác sĩ đưa ra.

Câu hỏi thường gặp