Giới hạn của hoá mô miễn dịch

Hiểu giới hạn của một kỹ thuật là phần của việc dùng nó đúng cách.

Không có dấu ấn nào tuyệt đối

• Cùng protein xuất hiện ở nhiều loại tế bào
• Không có dấu ấn nào chỉ có ở một loại
• Đây là lý do phải làm cả bảng
• Dương tính một dấu ấn không đủ kết luận
• Luôn cần bối cảnh

Tin vào một dấu ấn đơn lẻ là cách hiểu sai cơ bản nhất.

Yếu tố chủ quan trong đọc kết quả

• Đánh giá mức độ bắt màu
• Ước lượng tỉ lệ tế bào dương tính
• Phân biệt nhuộm thật và nhuộm nền
• Có tiêu chuẩn nhưng vẫn có khác biệt
• Kinh nghiệm ảnh hưởng nhiều

Hai người đọc cùng một tiêu bản có thể cho hai con số hơi khác nhau.

Vấn đề chuẩn hoá

• Kháng thể khác nhau giữa các nhà sản xuất
• Quy trình nhuộm khác nhau
• Thiết bị khác nhau
• Có chương trình chuẩn hoá nhưng không hoàn hảo
• So sánh giữa các nơi cần thận trọng

Cùng một mẫu làm ở hai nơi có thể cho kết quả khác nhau đôi chút.

Về định lượng

• Không phải xét nghiệm định lượng chính xác
• Cho ước lượng bán định lượng
• Con số là ước lượng chứ không phải đo đạc
• Sai số quanh ngưỡng là vấn đề
• Phương pháp khác cho định lượng tốt hơn

Con số phần trăm nên được hiểu là ước lượng chứ không phải đo chính xác.

Phụ thuộc vào chất lượng mẫu

• Cố định sai làm hỏng protein
• Mẫu để lâu trước cố định cũng vậy
• Có thể cho âm tính giả
• Không phát hiện được nếu không để ý
• Đây là giới hạn ngoài tầm kiểm soát của người đọc

Người đọc mẫu không biết mẫu đã được xử lý thế nào trước khi tới tay mình.

Chỉ nhìn được protein

• Không thấy được đột biến gen
• Không thấy được thay đổi ở mức phân tử khác
• Một số thông tin chỉ xét nghiệm gen mới có
• Hai kỹ thuật bổ sung nhau
• Không thay thế nhau

Protein bình thường không loại trừ đột biến ở gen tương ứng.

Khi dùng như xét nghiệm sàng lọc

• Một số dấu ấn dùng để sàng lọc
• Kết quả bất thường cần khẳng định bằng xét nghiệm gen
• Sàng lọc rẻ và nhanh hơn
• Nhưng không phải kết luận cuối
• Cần hiểu vai trò của từng bước

Dùng hoá mô miễn dịch để sàng lọc rồi khẳng định bằng gen là chiến lược hợp lý.

Tính không đồng nhất của khối u

• Các vùng khác nhau có thể khác nhau
• Mẫu nhỏ không đại diện hết
• Kết quả có thể khác nếu lấy chỗ khác
• Là giới hạn sinh học thật
• Mẫu lớn hơn đại diện tốt hơn

Đây là giới hạn của việc lấy mẫu chứ không phải của kỹ thuật.

Khi bệnh thay đổi theo thời gian

• Đặc điểm có thể đổi sau điều trị
• Có thể đổi khi tái phát
• Kết quả cũ không luôn còn đúng
• Có thể cần xét nghiệm lại
• Bác sĩ cân nhắc khi nào cần

Kết quả từ vài năm trước có thể không còn phản ánh tình trạng hiện tại.

Giới hạn về lượng mô

• Mỗi dấu ấn tốn một lát
• Mẫu nhỏ nhanh hết mô
• Phải chọn dấu ấn nào làm
• Có thể không làm được đủ bảng
• Mô hình không đầy đủ khó đọc

Với mẫu nhỏ, việc phải chọn dấu ấn nào làm trước là quyết định khó.

Khi cần phương pháp khác

• Kết quả gần ngưỡng
• Cần thông tin ở mức gen
• Kết quả không khớp lâm sàng
• Cần độ chính xác cao hơn
• Bác sĩ quyết định khi nào

Biết khi nào cần bước tiếp theo cũng là một phần của chuyên môn.

Đặt kỳ vọng đúng

• Là công cụ mạnh nhưng có giới hạn
• Không trả lời được mọi câu hỏi
• Cần đọc cùng hình thái và lâm sàng
• Đôi khi vẫn không kết luận được
• Là một phần của quá trình chứ không phải toàn bộ

Không kỹ thuật đơn lẻ nào trả lời được mọi câu hỏi trong chẩn đoán.

Câu hỏi nên hỏi

• Kết quả này chắc chắn tới đâu
• Có cần xét nghiệm khẳng định không
• Có giới hạn gì với mẫu của tôi không
• Có nên làm xét nghiệm gen không
• Kết quả này ảnh hưởng thế nào tới điều trị

Hỏi về mức độ chắc chắn giúp hiểu nên tin vào kết quả tới đâu.

Cách nghĩ thực tế

• Không có dấu ấn nào đặc hiệu tuyệt đối
• Có yếu tố chủ quan trong đọc kết quả
• So sánh giữa các nơi cần thận trọng
• Không thay được xét nghiệm gen
• Đặc điểm có thể thay đổi theo thời gian

Nội dung này mang tính thông tin chung; kết quả phải do bác sĩ diễn giải.

Câu hỏi thường gặp